Dom Zarazy w Gdańsku Oliwie

Dom Zarazy w Oliwie 11-11-2020 rok

Cześć Pierwsza Część Druga

Dlaczego Dom Bramny w Oliwie nazywamy Domem Zarazy?

Dawne opactwo oliwskie posiadało też fukcje obronne. Śladami tych czasów są strzelnice w wieżach katedry, fragmenty murów obronnych i Dom Bramny. Jego historia może służyć za skrypt do dziejów Oliwy.

Dom bramny powstał prawdopodobnie w XIV wieku. Świadczą o tym nieco późniejsze mapy, oraz rozmiar cegieł i gotycki styl architektoniczny. W założeniu pełniła nie tylko funkcje obronne, ale też i reprezentacyjne. To tą bramą do opactwa wjeżdżali znamienici goście, w tym królowie polscy. Z pierwotnych dziejów budynku niewiele wiadomo. W środku mieściły się siedziba wójta klasztornego oraz kaplica. Budynek w tym czasie nazywany był domem Bramnym lub Wielką Bramą.

Skąd więc Dom Zarazy? W 1709 roku w Gdańsku szalała zaraza. Zmarł proboszcz kościoła św. Jakuba, który opiekował się wiernymi z Oliwy. W Domu Bramnym urządzono więc kwarantannę oraz kościół dla zarażonych. Do posługi zgłosiło się ochotniczo sześciu mnichów, dalszych trzech wyłoniło losowanie. Niestety, wszyscy zmarli. Od tego momentu kaplicę nazywano Kaplicą Zarazy a budynek Domem Zarazy. 

W 1804 roku w budynku zaczął urzędować sołtys oliwski, w XVIII wieku pojawiły się na nim też zegary słoneczne, które odmierzały, wraz z biciem klasztornych dzwonów, czas mieszkańcom osady. W 1836 roku wnętrza budynku przebudowano, zapewne wtedy też na murach zewnętrznych pojawił się biały tynk. Zlikwidowano m.in. kaplicę, adaptując budynek do roli sołectwa. W Domu Bramnym pojawiły się też dwie cele dla przestępców. Urząd w tym miejscu funkcjonował aż do 1910 roku. 

Odtąd budynek służył funkcjom mieszkalnym, również lokatorzy zajmowali jego wnętrza po 1945 roku. Dopiero pożar wnętrza budynku spowodował, że w budowli mieściły się gabinety organizacji kulturalnych. Obecnie w Domu Zarazy funkcjonuje stowarzyszenie Stara Oliwa, zajmujące się kulturą – przede wszystkim dla młodzieży i seniorów. Stowarzyszenie przewodzi Danuta Rolke Poczman